Iedereen kent Napoleon van zijn heroïsche veldslagen en uitbundige verhalen. Onverschrokken en onverwoestbaar door zijn efficiëntie op het slagveld. Sinds kort kun je een hele podcast op Klara beluisteren over de fratsen die deze man doorheen zijn leven heeft uitgehaald. Voor wie geïnteresseerd is in geschiedenis, een grote aanrader. Maar ik vraag me af of hij ook als een wervelwind door de tuin ging of eerder dartelde van bloem tot bloem. Ontdek hier wat ik erover denk.
Napoleon is omschreven als een bruut. Een dictator in hart en nieren. Iemand die voor niets of niemand uit de weg gaat en op macht belust is. Alle bovenstaande uitspraken zijn, althans enigszins overdreven, waar. Hij leefde dan ook in zeer turbulente tijden. Van een oud naar een nieuw tijdperk. Van een koning naar een wankelende republiek, vervolgens naar een keizer en uiteindelijk naar een geslaagde Franse republiek. En hij voelde zich gedwongen om doorheen heel dat traject de touwtjes in handen te houden. Daarom vrees ik dat Napoleon zich niet echt bezighield met het concept ’tuin’. Of toch niet in grote mate. Hij had wel tuinen aan zijn verschillende chateaus, maar deze waren puur decoratief en niet bedoeld als machtssymbool zoals dat bij de vorsten voor zijn bewind wel het geval was. Hij leefde in een tijd waarin het ‘gewone volk’ op de eerste plaats kwam. Alles moest dus wijken om deze mensen achter zich te scharen.
Extravagante tuinen, dat was iets uit het verleden zoals onder Lodewijk XIV, De Zonnekoning. Daar hield hij zich niet mee bezig. Hij investeerde geen staatsgeld in een ‘folieke’ zoals de tuinen van Versailles. Nee! Hij had een leger te voeden en te onderhouden. Niet dat hij niet van schoonheid hield. Integendeel. Kijk maar naar de ‘Arc De Triomphe’ die onder zijn bewind werd gebouwd ter nagedachtenis van zijn overwinning in Austerlitz. Maar voor tuinen was er simpelweg geen tijd. Er moest van ’s morgens tot ’s avonds een rijk bestuurd en gebieden veroverd worden. Althans, dat was het beeld dat Napoleon onder zijn bevolking wou verspreiden.
Er is echter één troost voor tuinbewonderaars. Hij heeft onbewust een zeer grote invloed gehad op hoe wij alles om ons heen ervaren, dus ook de tuin. Hij voerde namelijk onze maten en gewichten in en maakte een volksregister op waardoor iedereen verplicht een achternaam kreeg. Mede dankzij zijn passage in de geschiedenis is het individualisme geboren en dus ook het idee dat iedereen een tuin nodig heeft. Wat vroeger alleen voor de elite weggelegd was is nu gemeengoed. En laat dat nu een woord zijn dat af en toe bij Napoleon paste in zijn onrust naar macht.
Geschreven door Pieter Vandenborne
Wil je meer weten over Napoleon? Link naar klara Podcast over het leven van Napoleon.